HIZLI GELİŞEN DAR YAPRAKLI DİŞBUDAK (Fraxinus angustifolia Vahl) ODUNUNUN ORMAN ÜRÜNLERİ ENDÜSTRİSİNDE DEĞERLENDİRİLMESİ

Halil İbrahim Şahin, Cengiz Güler
2.519 1.823

Öz


Odun, uzun yıllar öncesinden günümüze önemini koruyan ve gelecekte de önemi artarak devam edecek olan en önemli yenilenebilir doğal hammaddelerden birisidir. Bu hammaddenin sahip olduğu özellikler kullanım alanlarını belirlemektedir. Ülkemizde doğal olarak yetişen dar yapraklı dişbudak (DYD, Fraxinus angustifolia Vahl), değerli odun özellikleri ve hızlı büyüme (ortalama artım hızı 25m3/ha/yıl) göstermesi nedeniyle Avrupa’daki plantasyon çalışmalarında önemli bir yere sahiptir. Hızlı gelişen türlerin yüksek oranda genç odun içermesi nedeni ile kaliteli kereste üretiminin amaçlandığı plantasyonlarda belirli bir dikim sıklığının sağlanması gerektiği silvikültürcüler tarafından ifade edilmektedir. DYD odunu günümüzde orman ürünleri endüstrisinde birçok kullanım alanı bulmuştur. Odun renginin beyaz, yoğunluk ve direnç özelliklerinin yüksek olması bu türü endüstride önemli kılmaktadır. Bu derleme makalesinde, DYD odununun doğal yayılışı ve genel özellikleri ile bazı kullanım alanları (mobilya endüstrisi, kaplama levha üretimi, masif ve mozaik parke üretimi, denizcilik sektörü, ısıl işlem uygulamaları, maden direği, yolcu ve yük taşıma vagonları, zirai ve spor aletleri yapımı) hakkında ayrıntılı bilgi verilecektir. Böylelikle DYD odununun ülkemizde daha iyi tanınması sağlanmış olacaktır.

 


Anahtar kelimeler


Dar yapraklı dişbudak, Hızlı gelişen tür, Teknolojik özellikler, Orman ürünleri endüstrisi.

Tam metin:

PDF

Referanslar


Özkurt, A., “Türkiye’deki Okaliptüs Plantasyonları: Problemler, Yönetim ve Fırsatlar”, Doğu Akdeniz Ormancılık Araştırma Müdürlüğü (DOA) Dergisi, Sayı: 8, 2002.

Birler, A., “Endüstriyel Plantasyonlar (Orman Ağaçları Tarımı)”, Anadolu Üniversitesi Yayınları, 114–116, 2006.

As, N., “Pinus pinaster Ait Değişik Irkların Fiziksel, Mekaniksel ve Teknolojik Özellikleri Üzerine Etkisi” Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 1992.

Ay, N., “Duglas (Pseudotsuga Menziesii (Mirb) Franco) Odununun Anatomik, Fiziksel ve Mekanik Özellikleri”,

Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 1994. Karadeniz

Teknik [5] Tunçtaner, K., “Hızlı Büyüyen Yabancı (Egzotik) Tür İthalleri, Prensipleri ve Yapılan Uygulamalar”, Kavak ve Hızlı Gelişen Yabancı Tür Orman Ağaçları Araştırma Müdürlüğü Yayınları, Araştırma Enstitüsü Dergisi, 84-95, 1986.

Yaltırık, F., “Türkiye’deki Doğal Oleaceae Taksonlarının Sistematik Revizyonu”, İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Yayın No: 2404, 1978.

Çiçek, E. ve Yılmaz, M., “The Importance of Fraxinus angustifolia subsp. oxyacarpa as a Fast Growing Tree for Turkey”, IUFRO Meeting on Management of Fast Growing Plantations, Izmit- Turkey, 192-202, 2002.

Çiçek, N.,Çiçek, E. ve Bilir, N., “Dar Yapraklı Dişbudak’ta (Fraxinus angustifolia Vahl.) Bazı Tohum ve

Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Seri A, No 1, 17-24, 2005. Süleyman

Demirel [9] Tilki, F. ve Çicek, E.,“Effects of Stratification, Temperature and Storage on Germination in Three Provenances of Fraxinus angustifolia subsp. oxycarpa Seeds”, Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 323-330, 2005.

Anonim, “Ormancılık”, Dokuzuncu Beş Yıllık Kalkınma Planı, Özel İhtisas Komisyonu Rapor, DPT Yayın No: 2712/665, Ankara, 2007.

Kapucu, F.,Yavuz, H. ve Gül, A.U.,“Dişbudak Meşcerelerinde Hacim, Bonitet Endeks ve Normal Hâsılat

Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Araştırma Fonu Sonuç

001.4, Trabzon,1999. Karadeniz Raporu, Proje

no: Çiçek, E., “Dar Yapraklı Dişbudak (Fraxinus angustifolia Vahl.) Plantasyonlarında Bazı Meşcere Özelliklerinin Silvikültürel Yönden Değerlendirilmesi”, Gazi Üniversitesi Kastamonu Orman Fakültesi Dergisi, Cilt 4, Sayı 2, 205-219, 2004.

Anonim, “Hendek Orman İşletme Müdürlüğü Süleymaniye Orman İşletme Şefliği 2004-2013 Süreli Amenajman Planı”, Orman Genel Müdürlüğü, Ankara, 2004.

Çiçek, E., “Adapazarı-Süleymaniye Subasar Ormanında

Silvikültürel Önlemler”, Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2002.

Gerekli [15] Çiçek, E., “Subasar Ormanların Özellikleri ve Türkiye’nin Subasar Ormanları”, İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Seri B, Cilt 52, Sayı 2, 107- 114, 2004.

Çiçek, E., Yılmaz, F., Özbayram, A.K., Çetin, B., “Aralamanın Dişbudak Fraxinus angustifolia ssp. oxycarpa) Plantasyonunun Gelişimine Etkisi”, III. Ulusal Karadeniz Ormancılık Kongresi, 20-22 Mayıs, Artvin, Cilt III, 886-894, 2010.

(Fraxinus)”, Editors: Tutin, T.G., Heywood, V.H., Burges, N.A., Moore, D.M., Valentine, D.H., Walters, S.M., and Webb, D.A., University Press, Cambridge, Vol.3, 53-54, 1972.

Anşin, R. ve Özkan, Z.C.,“Tohumlu Bitkiler (Spermatophyta) Odunsu Taksonlar”, 2. Baskı, Karadeniz Teknik Üniversitesi Basımevi, 1997.

Anonim, “Ashspecies in Europe: Biological Characteristics and Practical Guidelines for Sustainable Use”, Fraxigen, Oxford Forestry Institute,University of Oxford, UK, 2005.

Çiçek, E.,Yılmaz, F., Yılmaz, M., ve Yılmaz, S., “Dar Yapraklı Dişbudak (Fraxinus angustifolia Vahl.) Tıraşlama Alanında Diri Örtünün Belirlenmesi ve Kültür Bakımı Açısından Değerlendirilmesi”, Orman Mühendisliği Dergisi, Sayı 1-2-3, 25-28, 2007. [23]

Ormanlarının Silvikültürel Analizi ve Verimli Hale Getirilmesi İçin Alınması Gereken Silvikültürel Tedbirler Üzerine Araştırmalar”, Orman Genel Müdürlüğü Yayınları, Yayın No: 451/43, İstanbul, 1967.

Longos [24] Odabaşı, T., Çalışkan, A. ve Bozkuş, F., “Silvikültür Tekniği (Silvikültür II)”, İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Yayınları, Yayın No. 4459, O.F. Yayın No. 475, İstanbul, 2004.

Çiçek, E., Yılmaz, F., Özbayram, A.K., Çitgez, T., “Aralama Şiddeti ve Gövde Sınıfının Dar Yapraklı Dişbudakta (Fraxinus angustifolia Vahl.) Su Sürgünü Oluşumuna Etkisi”, Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Cilt 13, Sayı 1, 40-48, 2012.

Örs, Y. ve Keskin, H.,“Ağaç Malzeme Bilgisi”, Atlas Yayınevi, Ankara, 2001.

Merev, N.,“Odun Anatomisi ve Odun Tanıtımı”, Karadeniz Teknik Üniversitesi Matbaası, Genel Yayın No: 210, Trabzon, 2003.

Bozkurt, A.Y. ve Erdin, N.,“Ticarette Önemli Yabancı Ağaçlar”, İstanbul Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yayınları, İstanbul, 1989.

Merev, N., “Doğu Karadeniz Bölgesindeki Angiospermae Taksonlarının Odun Anatomisi”, Cilt I B, Karadeniz Teknik Üniversitesi Matbaası, Genel yayın No: 189, Trabzon, 1998.

Güler, C., Şahin, H.İ. ve Çiçek, E.,“Farklı Dikim Aralıklarında

(Fraxinus angustifolia) Odunlarının Bazı Anatomik ve Morfolojik

Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Cilt 13, Sayı 1, 35-40, 2012. Yapraklı

Dişbudak Özellikleri”, Süleyman

Demirel [31] Şahin, H.İ.,“Isıl İşlemin Doğal ve Plantasyon Ormanlarında

angustifolia Vahl.) Odunlarının Bazı Teknolojik Dişbudak

(Fraxinus Özelliklerine

Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2013. Doktora Tezi,

Düzce [32] Bozkurt, A.Y.,“Ağaç Teknolojisi”, III. Baskı, İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Yayınları, No: 380, İstanbul, 1986.

Bozkurt, A.Y. ve Göker, Y.,“Fiziksel ve Mekanik Ağaç Teknolojisi”, İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Yayınları, Yayın No: 436, İstanbul, 1996.

Güler, C., Akbulut, T., Çöpür, Y. ve Kara, Ö.,“Dar Yapraklı Dişbudak (Fraxinus angustifolia Vahl.) Plantasyonlarındaki Dikim Aralıklarının, Odunun Fiziksel, Mekanik ve Kimyasal Özellikleri Üzerine Etkilerinin Araştırılması”, TÜBİTAK- TOVAG, Proje No: 107O537, Sonuç Raporu, Ankara, 2009.

Gürsu, İ.,“Süleymaniye Ormanı Sivri Meyveli Dişbudakları (Fraxinus oxycarpa Willd.) Odununun Bazı

Değerlendirme İmkânları Hakkında Araştırmalar”, Ormancılık Araştırma Enstitüsü Yayınları, Teknik Bülten Serisi No:47, Ankara, 1971. Özellikleri

ve Berkel, A. Bozkurt, Y. ve Göker,Y.,“Çeşitli Meşe Türlerimizin Kaplama Levhaları İmali Bakımından Elverişliliği Üniversitesi

Fakültesi Yayın no.139, 1969. Yayın Orman no:1430,

TS 73 EN 13226, “Ahşap Yer Döşemesi-Lamba ve/veya Zıvanalı Masif Parke Elemanları”, Türk Standartları Enstitüsü, Ankara, 2004.

TS 200 EN 13488,“Ahşap Yer Döşemesi-Mozaik Parke Elemanları”, Türk Standartları Enstitüsü, Ankara, 2004.

Şahin Kol, H.,Özbay, G. And Altun, S., “Shear Strength of Heat-treated Tali (Erythrophleum ivorense) and Iroko (Chlorophora excelsa) Woods, Bonded with Various Adhesives”, Bioresources, Vol.4, Number 4, 1545-1554, 2009.

Bakar, B.F.A., Hiziroglu, S. And Paridah, M.T., “Properties of Some Thermally Modified Wood Species”, Materials And Design, Vol. 43, 348–355, 2013.

Bekhta, P. and Niemz, P., “Effect of High Temperature on The Change in Color, Dimensional Stability and Mechanical Properties of Spruce Wood”, Holzforschung, Vol. 57, Number 5, 539-546, 2003.

Mitsui, K., “Changes in Color by Spruce by Repetitive Treatment of Light-Irradiation and Heat Treatment”, Holzals Roh-und Werkstoff, Vol. 64, Number 3, 243-244, 2006.

Tuong, V.M. and Li, J., Effect of Heat Treatment on The Change in Color and Dimensional Stability of Acacia Hybrid Wood, Bioresources, Vol. 5, Number 2, 1257-1267, 2010.




e-ISSN:2147-9526